Historisch lage Rijnstand dreigt natuurgebieden te verzilten door zoetwatertekort

Een pier in de rivier de Rijn helpt bij het voorkomen van erosie.

Nederlandse waterschappen staan voor een grote opgave nu extreme droogte de Rijn tot recordlage waterstanden heeft doen dalen. Het tekort aan zoetwater bereikt kritieke niveaus, waardoor niet alleen landbouwgrond, maar ook kwetsbare natuurgebieden in gevaar komen door oprukkend zout water.

Waterschaarste en verzilting

Het landelijke neerslagtekort is opgelopen tot 300 millimeter, met uitschieters tot 400 millimeter op specifieke locaties. Hoewel er regen wordt voorspeld, is dit volgens experts onvoldoende om het tekort aan te zuiveren of de rivierstanden significant te herstellen.

Marthe Wens, onderzoeker aan het Instituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit, waarschuwt dat klimaatverandering dergelijke extremen vaker laat terugkeren. “We zien steeds vaker uitersten: droogte en overstromingen,” aldus Wens.

De lage Rijnstand heeft directe gevolgen voor de watervoorziening in het westen van het land. Ook het Markermeer staat laag, wat de mogelijkheden voor waterschap Amstel, Gooi en Vecht beperkt om voldoende zoet water aan te voeren.

Noodmaatregelen in de regio

“Het zoute water uit IJmuiden komt steeds dichterbij, wat grote risico’s voor het land met zich meebrengt,” stelt Maartje Faasse van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Kwetsbare gebieden zoals het Naardermeer en de Kortenhoefse Plassen zijn afhankelijk van zoetwater om hun unieke ecosysteem te behouden.

Om deze gebieden te beschermen, heeft het waterschap noodmaatregelen getroffen:

• Er is een tijdelijke damwand geplaatst bij de ingang van het Amsterdam-Rijnkanaal naar de Muidertrekvaart om zout water tegen te houden.
• De sluis bij Weesp aan de Vechtzijde is afgesloten.
• Er geldt een verbod op het onttrekken van water uit sloten tussen 06:00 en 22:00 uur.

Structurele aanpassingen nodig

Op de langere termijn is meer nodig dan tijdelijke pompen. Volgens Faasse moet de inrichting van onze leefomgeving op de schop. “We moeten toe naar een omgeving die meer water kan vasthouden. Als we beter voor onze bodem zorgen, houdt deze meer vocht vast, waardoor gewassen minder gevoelig worden voor droogte.”

Ook de landbouwsector zal zich moeten aanpassen. Wens suggereert dat hogere grondwaterstanden noodzakelijk zijn voor natuurherstel, ook als dit betekent dat landbouwpercelen minder goed bereikbaar zijn met zware machines. Daarnaast moet kritisch gekeken worden naar het type gewas op specifieke locaties.

De bollenteelt in het westen van Nederland is een voorbeeld van een sector die in de nabije toekomst onder grote druk komt te staan door het gebrek aan zoetwater. Hoewel gewassen die gedijen op zoute bodems een alternatief kunnen bieden, benadrukt Wens dat adaptatie zijn grenzen kent en dat het aanpakken van de oorzaken van klimaatverandering de hoogste prioriteit moet blijven.

Bron: nltimes.nl