Tropische nachten in Nederland: Waarom het gevaar van nachtelijke hitte wordt onderschat

Terwijl Nederland dit jaar al te maken kreeg met de vijfde hittegolf, verschuift de discussie steeds vaker naar de gevaren van de nacht. Wanneer de temperatuur ‘s nachts niet onder de 20 graden zakt, spreken we van een tropische nacht. Hoewel deze nachten een enorme impact hebben op de volksgezondheid, krijgen ze in het publieke debat nog te weinig aandacht.

“Nachtelijke hitte is een onderbelicht onderdeel van hittegolven”, stelt Lisette Klok, onderzoeker bij de stichting Climate Adaptation Services. “Vooral voor kwetsbare mensen, zoals ouderen en bewoners van asielzoekerscentra en gevangenissen, is de nachtelijke temperatuur cruciaal. Het lichaam heeft die uren nodig om te herstellen van de dagelijkse hitte.”

Het effect van ‘plaknachten’

Tropische nachten — gedefinieerd als de periode tussen 23.00 en 07.00 uur — verstoren het slaappatroon aanzienlijk. Hierdoor kunnen mensen overdag minder goed functioneren. Bovendien koelen woningen niet af, waardoor de opgebouwde hitte in huis blijft hangen en bewoners geen moment van verlichting ervaren.

Uit gegevens van de Climate Impact Atlas blijkt dat Nederland gemiddeld zes tropische nachten per jaar telt, al zijn de regionale verschillen groot. In delen van Zuid-Limburg ligt dit gemiddelde zelfs op 15 nachten. Maastricht spant de kroon, terwijl ook stedelijke gebieden in de Randstad vaker met deze “plaknachten” te maken krijgen.

Stadscentra fungeren als zogenaamde ‘hitte-eilanden’, waar warmte langer blijft hangen dan in landelijke gebieden. “Huizen kunnen hierdoor minder effectief ventileren”, legt Marjolein van Esch, onderzoeker stedelijk microklimaat aan de TU Delft, uit. “Het koelvermogen hangt af van het temperatuurverschil tussen binnen en buiten. In een hitte-eiland is dat verschil minimaal.”

Kwetsbare groepen in de knel

Vooral voor ouderen kunnen de aanhoudende hoge temperaturen gevaarlijk zijn. Eerder deze zomer moesten zorginstellingen, waaronder De Taling in Den Bosch, evacueren nadat koelsystemen de hitte niet langer aankonden.

Een woordvoerder van zorgorganisatie Carinova geeft aan dat veel gebouwen simpelweg niet ontworpen zijn voor de huidige klimaatomstandigheden. “De systemen werden deze zomer tot het uiterste gedreven”, klinkt het. Vaak bieden draagbare airco’s en het verplaatsen van bewoners naar koelere ruimtes slechts een tijdelijke oplossing.

Beperkte aanpassingsmogelijkheden

Sinds 2021 gelden er strengere regels voor nieuwbouwwoningen om oververhitting tegen te gaan, maar deze normen zijn niet met terugwerkende kracht van toepassing op oudere gebouwen, gevangenissen of asielzoekerscentra.

Bewoners in deze instellingen hebben bovendien nauwelijks middelen om zelf actie te ondernemen. Bij het COA is voor asielzoekers bijvoorbeeld slechts één ventilator per kamer toegestaan. Ook de Dienst Justitiële Inrichtingen erkent dat de toename van hitte in gevangenissen vraagt om extra middelen en grootschalig onderhoud aan verouderde panden.

Bron: www.dutchnews.nl